ධම්මපදයේ (134 වන ගාථාව) බුදුරජාණන් වහන්සේ දේශනා කර වදාළේ, පළමු බැල්මට පුද්ගලික ප්රතිරූපය ගොඩනඟා ගැනීමට එතරම් සුදුසු නැතැයි සිතෙන උපදේශයකි:
“බිඳුණු ඝණ්ඨාරයක් (gong) මෙන් කිසිදු ශබ්දයක් නොනඟන්නේ නම්, ඔබ නිවනට පැමිණ ඇත.”
සමාජ මාධ්ය සටහන් යටතේ රළු ප්රතිචාර දක්වමින්, නිරන්තරයෙන් ශබ්ද නඟන්නට සහ තමන්ගේ බලය පෙන්වීමට උත්සාහ කරන සංස්කෘතියක් තුළ, තමන් බිඳුණු භාණ්ඩයක් බවට පත් කරගැනීම යනු පරාජය පිළිගැනීමක් ලෙස කෙනෙකුට සිතෙන්නට පුළුවන. නමුත්, නිරපේක්ෂ සත්යය පවසන ප්රකාශයක් වීමට හැකි කංස තාලයක් විය හැකිව තිබියදී, ඔබ නිහඬ බිඳුණු ලෝහ කැබැල්ලක් වන්නේ ඇයි?
මන්ද, නොබිඳුණු ඝණ්ඨාව නිරන්තරයෙන්ම තමන්ව වෙහෙසට පත් කරගන්නා බැවිනි.
නොබිඳුණු ඝණ්ඨාවේ නාටකය
නොබිඳුණු ඝණ්ඨාව ක්රියාකරන ආකාරය ගැන සිතන්න. එයට කුඩා පහරක් වැදුණද, එය විශාල ශබ්දයක් නඟයි. එම ශබ්දය, කම්පනය සහ ප්රතිරාවය, පහර දුන් මිටිය ඉවත් වී බොහෝ වේලාවක් යනතුරුත් අවකාශය පුරා රැව්දෙයි.
අපිත් දිනපතා කරන්නේ මෙන්න මේ දේමය:
- පහර වැදීම: කවුරුන් හෝ ඔබව රථවාහන තදබදයේදී හිරකරගෙන පසුකරගෙන යාම, ඔබගේ සමාජ මාධ්ය සටහනකට කෝප කරවන සුළු අදහසක් දැමීම හෝ අනවශ්ය ලෙස උපදෙස් දීම.
- ප්රතිරාවය: ඉන්පසු ඊළඟ පැය කිහිපය පුරාම ඔබ එම සිදුවීම මනසින් නැවත නැවත මවා ගනිමින්, දිය යුතුව තිබූ තියුණු පිළිතුරු ගැන සිතමින් සහ නූතන සමාජයේ පිරිහීම ගැන සිතින් උපදෙස් හදමින් කාලය කා දැමීම.
එම අසීමිත, කම්පනය වන ශබ්දය බුදුරජාණන් වහන්සේ හඳුන්වන්නේ ‘අහංකාරය’ හෝ ‘අස්මි මානය’ (Ego) ලෙසයි. සිදුවීම සිදු වූයේ තත්පර තුනකට පමණි, නමුත් අපගේ අභ්යන්තර මනෝභාවය එය රාත්රී ආහාර වේල දක්වාම ඇදගෙන යයි. අපි සෑම කුඩා සිදුවීමක්ම ශබ්දයක් නැඟීමට ලැබුණු උත්කෘශ්ට වගකීමක් ලෙස සලකමු.
බිඳුණු ඝණ්ටාවේ පැමිණීම
නමුත් බිඳුණු ඝණ්ඨාවක ස්වභාවය ඊට වෙනස්ය. මිටියකින් පහර දුන්නද, එයින් නැඟෙන්නේ හුදෙක් අඳුරු “තඩ්” යන කුඩා ශබ්දය පමණි. එහි කිසිදු නාටකයක් නැත. විනාඩි ගණනාවක් පවතින නාදයකුත් නැත. එය පහර තමන් වෙත ලබාගෙන වහාම නැවතත් නිහඬතාවට පත්වෙයි.
නිර්වාණය යන්නෙහි සරළ අර්ථය “මිදීම” හෝ “නිවීම” යන්නයි. එයින් අදහස් වන්නේ කිසිවක් සිතාගත නොහැකි අමුතු වස්තුවක් බවට පත්වීම නොවේ; තමන්ගේ දෙපා මුලට වැටෙන සෑම අභියෝගයකටම ප්රතිචාර දක්වන්නට උත්සාහ කරන අභ්යන්තර ගින්න නිවා දැමීමයි.
කුණ්ඩධාන හිමියන් මෙය වටහාගත්තේ අත්දැකීමෙනි. උන්වහන්සේ ගැන ආරාමය පුරා අසත්ය කටකතාවක් පැතිර ගිය අතර, උන්වහන්සේ තමන්ගේ නිවැරදිබව පෙන්වීමටත්, අන් අය සමඟ තර්ක කිරීමටත්, තමන්ගේ පාර්ශවය සාධාරණීකරණය කිරීමටත් දවස් ගණනාවක් වෙහෙසුණහ. බුදුරජාණන් වහන්සේ මැදිහත්වී උන්වහන්සේට වදාළේ: “ශබ්ද නැඟීම නවත්වන්න. ඔවුන්ට ඝණ්ඨාවට පහර දීමට ඉඩ දෙන්න; ඔබ ශබ්දය සපයන එක නවත්වන්න.”
විශිෂ්ට ලෙස ශබ්දයක් නැතිව සිටින්නේ කෙසේද?
ශබ්ද නැඟීම නැවැත්වීමට ඔබට ආරණ්යයකට වී තපස් රැකිය යුතු නැත. ඔබට අවශ්ය වන්නේ ප්රතිරාවය නොකිරීමේ දුර්ලභ කලාව ප්රගුණ කිරීම පමණි:
- ප්රතිරාවය ප්රතික්ෂේප කරන්න: කවුරුන් හෝ ඔබට රිදවන කතාවක් කළ විට, එය හඳුනාගන්න, නමුත් ඊළඟ පැය 48 පුරාම එය මනසින් නැවත නැවත නාද නොකරන්න.
- අනවශ්ය තර්ක අතහැර දමන්න: ඔබට ලැබෙන සෑම තර්කයකටම සහභාගී වීමට ඔබ බැඳී නැත.
- නිහඬ බව වැළඳගන්න: නින්දාවට පහර දීමට ඉඩ දෙන්න, කිසිදු ශබ්දයක් නොනඟන්න, එවිට අනිත් තැනැත්තා තමන් පහර දුන්නේ සම්පූර්ණයෙන්ම හිස් අවකාශයකට බව වටහාගනු ඇත.
අවධානය ඉල්ලා සිටින මහත් ශබ්ද නඟන ඝණ්ඨාරවලින් පිරුණු ලෝකයක, විශිෂ්ටතම ජයග්රහණය වන්නේ හුදෙක් නාද වීම ප්රතික්ෂේප කිරීමයි.
කතුවරයා ගැන
ආචාර්ය දමේන්ද පෝරගේ යනු බෞද්ධ විද්වතෙක්, ජාත්යන්තර ධර්ම ප්රචාරකයෙක් සහ ප්රසිද්ධ දේශකයෙකි. එතුමා ජාත්යන්තර බෞද්ධ සම්මේලනයේ (IBC) නියෝජ්ය මහලේකම්, ශ්රී ලංකා ටිබෙට් බෞද්ධ සහෝදරත්ව සංගමයේ (SLTBBS) සභාපති සහ බෞද්ධ සහෝදරත්ව පදනමේ (FBB) සභාපති ලෙස කටයුතු කරයි. එතුමා ලේඛනය සහ නායකත්වය හරහා, ආගමික සහජීවනය ප්රවර්ධනය කිරීමට, සාමය ඇති කිරීමට සහ බෞද්ධ ප්රඥාවේ සදාකාලික සාරය නූතන ලෝකයට සරලව සමීප කිරීමට කටයුතු කරයි.
